ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਗਿਆਨੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮਰਾਟ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਜੀ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸਰੂਪ ਜੋ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ 4000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਲਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਹੱਥ ਲਿਖ਼ਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦਾ ਆਪਸੀ ਕੋਈ ਸੁਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਸਰੂਪ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੰਠ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਪਰ RSS ਦੇ
ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਵਾਰ ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬੀੜ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਲਿਖਾਈ।
ਸਰੂਪ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀ ਲਿਖਤ ਬੀੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ “ਬੀੜ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸੇਵਾ” ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਦੀ ਸੀ – ਬਾਪੂ ਜੀ ਲਿਖਦੇ, ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਪੋਤਰਾ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ “ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਖਾਰੀ” ਜਾਂ “ਲਿਖਾਰੀ ਸਿੰਘ” ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਸਰੂਪ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ, ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦੇ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ “ਬੀੜਾਂ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ” ਜਾਂ “ਠਾਕੁਰ ਦੁਆਰਾ” ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ – ਉਹ ਉਸੇ ਸਰੂਪ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨੇ
ਮਾਲਵੇ, ਮਾਝੇ, ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 200–300–350 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੱਥੀ ਲਿਖਤ ਬੀੜਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ।
ਉਹ ਬੀੜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1000–1200 ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ (ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਸੀ)
ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਰੂਪ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਖਿਰ ਤੇ ਸਿਆਹੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਆਹੀ ਨੂੰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਿਆਹੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ
ਫੇਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫਾੜ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਰਿਆਦਾ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹਟਵਾਇਆ ਗਿਆ।
ਨੀਲੇ ਬਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ , ਅਰਦਾਸ ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਦੁਮਾਲੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਗਾਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਸਰਬਲੋਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਫ਼ਿਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ....
ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ (SGPC ਵੱਲੋਂ 1945 ਫਰਵਰੀ 1945 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) ਦੇ ਧਾਰਾ 4, ਉਪ-ਧਾਰਾ (ਟ) ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
“ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜੋ ਸਰੂਪ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਸਰੂਪ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੂਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੱਥੀਂ ਲਿਖਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੀਰਤਨ-ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ।”
ਭਾਵ –
ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਦੀਵਾਨਾਂ, ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ, ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੂਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹੱਥੀ ਲਿਖਤ ਸਰੂਪ (ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ) ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਪੰਥ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤੇ
ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ 14 ਜੂਨ 2008 ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ:
“ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਰਾਤਨ ਹੱਥੀ ਲਿਖਤ ਬੀੜ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ, ਸੀਨੇ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣਾ ਜਾਂ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਭੋਗ ਪਾਉਣਾ ਗੁਰਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।”
ਅੱਜ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਵਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਡੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1945 ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿੱਚ ਰਾਗਮਾਲਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ
ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰੈਫ਼ਰਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਸਰੂਪ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਕੇ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਲੈ ਗਏ।
2020 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰੈਫ਼ਰਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚੋਂ 328 ਸਰੂਪ ਗਾਇਬ ਕੀਤੇ ਗਏ ।
ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ 30 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ ਦਾ ਅਰਥ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਉਸ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਸੋ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀ ਸਰੂਪ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨਾਂ ਚਿਰ ਮਿਲਾਵਟ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਅੰਦਰ ਕੀ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਾਕੀ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਨਿਘਾਰਤਾ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇ 90% ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬਾਣੀ ਕੰਠ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਹੋ ਰਹੀ ਮਿਲਾਵਟ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣਗੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਹੱਥੀ ਲਿਖਤ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰੀਏ !
ਹਵਾਲੇ (SOURCES)

























.jpeg)
.jpeg)










ਹੁਣ ਕਿਸਾਨ ਬੀਜ ਸਟੋਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇਗਾ!doctype>
